Darkhannews.mn http://darkhan.nutag.mn/ ru Darkhannews.mn DataLife Engine Сар яагаад хэвийн бус тойрог замтай байдаг вэ? http://darkhan.nutag.mn/index.php?newsid=14047 http://darkhan.nutag.mn/index.php?newsid=14047
Эрдэмтэд “Сар яагаад Дэлхийг яг тэгш биш, бага зэрэг хазгай” тойрдгийг удаан хугацаанд судалж байгаа билээ. Одоогийн байдлаар Сарны тойрог зам ойролцоогоор 5 градус хазайсан байдаг. Гэтэл Сар хэрхэн үүссэн тухай эртний онолоор бол ийм их хазайлт гарах ёсгүй байжээ. Тиймээс “юу Сарны замыг өөрчилсөн бэ?” гэсэн асуулт гарч ирсэн бөгөөд уг асуултын боломжит хувилбарыг “Nature” сэтгүүлд нийтэлсэн байна. 

1. Сар хэрхэн үүссэн бэ?

Сар хэрхэн үүссэн бэ?Хамгийн түгээмэл онолоор бол 4.5 тэрбум жилийн өмнө  Дэлхий Ангараг гаригтай ойролцоо хэмжээтэй аварга биеттэй мөргөлдсөн гэж үздэг. Энэхүү аймшигт мөргөлдөөний дараа Дэлхийн орчимд асар их хэмжээний хэлтэрхий үүсэж, тэдгээр нь аажмаар нийлсээр Сарыг бүрдүүлсэн байна. Гэвч энэ онолд нэг том асуудал бий. Тооцооллоор бол ийм нөхцөлд Сарны тойрог зам ердөө 1 градус орчим хазайлттай байх ёстой. Харин бодит байдал дээр өнөөдөр 5 градусын хазайлттай байгаа нь эрдэмтдийн гайхшралыг төрүүлдэг.

2. Сарны тойрог замыг “гажуудуулсан” биет

Сарны тойрог замыг “гажуудуулсан” биетЭнэ зөрүүг тайлбарлахын тулд эрдэмтэд компьютерийн нарийн загварчлал ашиглан олон хувилбарыг туршжээ. Судалгаагаар 4.5 тэрбум жилийн өмнө Дэлхийн татах хүчний бүсэд Сарны массаас 0.6–1.2 дахин их жинтэй өөр нэгэн тэнгэрийн биет байсан байж магадгүй гэж үзсэн байна. Тэрхүү биет ойролцоогоор 100 сая жилийн турш Дэлхийг тойрон эргэлдэж, өөрийн таталцлын хүчээр Сарны хөдөлгөөнийг аажмаар өөрчилжээ. Харин дараа нь уг биет Дэлхийтэй мөргөлдсөн байна. Эрдэмтдийн үзэж буйгаар энэ мөргөлдөөн Сарны тойрог замын хазайлтыг нэг үе 10 градус хүртэл нэмэгдүүлсэн бөгөөд цаг хугацааны явцад өнөөгийн 5 градус хүртэл буурсан аж.

3. Дэлхийн үнэт металлын нууц

Дэлхийн үнэт металлын нууцЭнэхүү аварга мөргөлдөөн Дэлхийн гадаргад төмөр, алт, платин зэрэг хүнд элементүүд яагаад их байдаг вэ гэдгийг тайлбарлаж болох юм. Өмнө нь эрдэмтэд Дэлхий шинээр бүрэлдэж байх үед эдгээр хүнд металлууд жингийнхээ улмаас хайлмаг Дэлхийн төв рүү аажмаар “живж”, гүн хэсэгт хуримтлагдсан байх ёстой гэж үздэг байв. Өөрөөр хэлбэл, алт, төмөр зэрэг хүнд элементүүд Дэлхийн гадаргад биш, маш гүнд байх ёстой гэсэн үг юм. Харин газрын гадаргад ийм металлууд их хэмжээгээр байдаг шалтгааныг эрдэмтэд астероидуудтай холбон тайлбарлаж иржээ. Тэдний үзэж байснаар, сансраас ирсэн астероидууд эдгээр элементүүдийг Дэлхий дээр авчирсан байж магадгүй гэнэ. Гэвч энэ онолд нэг сул тал байсан. Хэрэв астероидууд үнэхээр алт, төмөр зэрэг элементүүдийг авчирсан бол яагаад ихэнх нь Дэлхий дээр унаж, Сар дээр харьцангуй бага унасан бэ гэдэг асуултад тодорхой хариулж чаддаггүй байжээ.
Шинэ таамаглалаар бол Сарны хазайсан тойрог зам болон Дэлхийн гадаргын үнэт металлын баялаг хоёулаа 4.5 тэрбум жилийн өмнө болсон нэгэн аварга сансрын мөргөлдөөний ул мөр байж болох юм.

https://www.caak.mn/post/view/43922
]]> zulaa Mon, 25 May 2026 15:33:09 +0800 Тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхээ хасуулсан үедээ согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон гэмт хэрэг 6 бүртгэгджээ http://darkhan.nutag.mn/index.php?newsid=14046 http://darkhan.nutag.mn/index.php?newsid=14046
Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодох гэмт хэрэг  өдөр бүр бүртгэгдэж байгаа аж. Сүүлийн 24 цагийн хугацаанд тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхээ хасуулсан үедээ согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон гэмт хэрэг зургаа  бүртгэгджээ.
Эрхээ хасуулсан үедээ давтан согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон тохиолдолд Эрүүгийн хуулийн 27.10-т зааснаар 2700 нэгжээс 14,000 нэгжээр торгох, зургаан сараас гурван жилийн хугацаанд зорчих эрхийг хязгаарлах, зургаан сараас гурав хүртэлх жилийн хорих ял оногдуулдаг.
Иймд Жолооч та замын хөдөлгөөнд оролцохдоо хариуцлагатай байж, замын хөдөлгөөний дүрмээ баримтлан, согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн үедээ тээврийн хэрэгсэл жолоодохгүй байхыг цагдаагийн байгууллагаас анхааруулж байна.
]]> zulaa Mon, 18 May 2026 12:37:41 +0800 Улаан цэгээр нэн их хуурайшилттай газруудыг тэмдэглэжээ http://darkhan.nutag.mn/index.php?newsid=14041 http://darkhan.nutag.mn/index.php?newsid=14041
Ихэнх нутгаар хуурайшилт нэн их болон их түвшинд байна.

Баруун, зүүн, говийн аймгуудын нутаг, төвийн аймгуудын нутгийн баруун болон өмнөд хэсгээр их болон нэн их хуурайшилттай байна. Иргэд, малчид та бүхэн ой хээрийн бүсэд зорчихдоо галын аюулгүй байдлыг чанд сахиж, ил гал гаргахгүй байхыг онцгойлон анхааруулж байна.

Улсын хэмжээнд өчигдөр (2026.05.10) 12:00 цагийн байдлаар Булган аймагт гарсан ойн хоёр гал түймрийг цурамд оруулж, бүрэн унтраахаар ажиллаж байна.
Тус аймгийн Тэшиг сумын “Зүүн согоот”-д гарсан ойн гал түймрийг цурамд оруулж, тус сумын “Тасархайн давааны ам”-д гарсан ойн гал түймрийг мөн цурамд оруулжээ. Эдгээр галыг бүрэн унтраахаар Онцгой байдлын байгууллага, мэргэжлийн ангийн нийт 67 хүн, 11 автомашинтайгаар ажиллаж байна.

Он гарсаар нийслэлийн 2 дүүрэг, 11 аймгийн 46 суманд, 86 удаагийн ой, хээрийн гал түймэр бүртгэгджээ.
]]> zulaa Mon, 11 May 2026 11:06:20 +0800 Хятадын батлан хамгаалахын хуучин сайд нарт цаазын ял оноов http://darkhan.nutag.mn/index.php?newsid=14040 http://darkhan.nutag.mn/index.php?newsid=14040
БНХАУ-ын цэргийн шүүхээс тус улсын Батлан хамгаалахын сайдаар ажиллаж байсан Вэй Фөнхө, Ли Шанфу нарт авлигын хүнд гэмт хэрэг үйлдсэн үндэслэлээр хоёр жил хойшлуулаад байсан цаазын ялыг оноожээ. 
Хятадын төрийн хэвлэлүүдийн мэдээлснээр, 2026 оны тавдугаар сарын 7-ны пүрэв гарагт гарсан уг шийдвэр нь дарга Ши Жиньпиний удирдлага дор цэргийн өндөр дээд албан тушаалтнуудын дунд явуулж буй томоохон цэвэрлэгээний хамгийн ноцтой үйл явдлуудын нэг болж байна.
Хятадын хууль эрх зүйн тогтолцооны дагуу хоёр жил хойшлуулсан цаазын ял нь заасан хугацаанд дахин гэмт хэрэг үйлдээгүй тохиолдолд бүх насаар нь хорих ялаар солигддог гэх мэт журамтай. Шүүхээс тэдний улс төрийн эрхийг бүх насаар нь хасаж, хувийн бүх хөрөнгийг нь хураах нэмэлт шийтгэл ногдуулжээ.
Вэй Фөнхө нь боловсон хүчний томилгоонд давуу байдал олгосныхоо хариуд их хэмжээний авлига авсан хэрэгт буруутгагдсан бол Ли Шанфу нь бусдаас асар их хэмжээний мөнгө авч, бусдад өгсөн, улс төрийн хариуцлагаа умартсан, өөртөө болон бусдад албан тушаалын ашиг хонжоо хайсан хэрэгт гэм буруутай нь тогтоогдсон байна.
Ял сонссон хоёр генерал нь Хятадын улс төр, цэргийн хүрээнд асар их нөлөөтэй эрхмүүд байсан бөгөөд Төрийн зөвлөл болон Цэргийн төв комиссын гишүүнээр ажиллаж байв. Өдгөө 72 настай Вэй Фөнхө нь 2018-2023 онд Батлан хамгаалахын сайдаар ажиллахаасаа өмнө цөмийн болон ердийн пуужингийн асуудал хариуцсан Ардын чөлөөлөх армийн Пуужингийн хүчний анхны командлагчаар томилогдож байжээ. Харин 68 настай Ли Шанфу нь сансрын хөтөлбөр, цэргийн худалдан авалтын салбарыг удирдаж байгаад 2023 оны гуравдугаар сард сайдын албан тушаалд очсон ч найман сар хүрэхгүй хугацааны дараа олон нийтийн өмнө гарахаа больж, мөн оны аравдугаар сард албан тушаалаасаа албан ёсоор огцорсон юм. Тэднийг 2023 онд авлигын эсрэг байгууллагаас шалгаж эхэлсэн бөгөөд 2024 онд Хятадын Коммунист намаас хөөсөн байдаг.
Энэ хатуу ял шийтгэл нь сүүлийн арван жилийн турш явуулж буй авлигын эсрэг кампанит ажлын оргил цэг болж байна. Стратеги, олон улсын судалгааны төв (CSIS)-ийн мэдээлснээр, 2022 оноос хойш Ардын чөлөөлөх армийн 100 гаруй өндөр дээд тушаалын офицер албан тушаалаасаа огцорч, шалгагдсан нь цэргийн дээд удирдлагын 52 орчим хувийг хамарсан асар том өөрчлөлт болжээ.
Хэдийгээр уг цэвэрлэгээ нь Пуужингийн хүчин, цэргийн худалдан авалт, ложистикийн салбарт гүнзгий нэвтэрсэн авлигын сүлжээг устгах зорилготой гэж тайлбарлаж байгаа ч бие даасан эрх мэдлийн төвүүдийг устгаж, улс төрийн үнэмлэхүй үнэнч байдлыг тогтоох хүчирхэг хэрэгсэл болж байна гэж шинжээчид дүгнэж байна.
Хятадын төрийн хэвлэлүүд түүхэн шүүхийн шийдвэрийг "хортой нөлөөллийг арилгах", хүчирхэг, орчин үеийн, хатуу хяналттай армийг байгуулах үйл явцад түлхэц өгөх зайлшгүй шаардлагатай алхам хэмээн тодорхойлжээ. Цаашид цэргийн дээд шатны удирдлагуудад чиглэсэн хяналт шалгалт үргэлжлэх төлөвтэй байгаа бөгөөд энэ нь Хятадын зэвсэгт хүчний дотоод бүтэц, үйл ажиллагаанд урт хугацааны, гүн гүнзгий өөрчлөлтүүдийг авчрах нь гарцаагүй юм.
]]> zulaa Fri, 08 May 2026 12:48:45 +0800 300 төлөг худалдаж авахаар мөнгө шилжүүлээд, залилуулжээ http://darkhan.nutag.mn/index.php?newsid=14039 http://darkhan.nutag.mn/index.php?newsid=14039
Фэйсбүүк дэх малын худалдаа наймаа хийх группт “300 гаруй төлөг зарна” гэх зарын дагуу  гурван удаагийн гүйлгээгээр 15 сая төгрөг шилжүүлэн залилуулжээ. Энэ хэргийг Дархан-Уул аймгийн Цагдаагийн газраас шалгаж байна.

Иймд иргэд та бүхэн цахим дахь зар мэдээнд итгэж мөнгөө яаран шилжүүлэхгүй байхыг Цагдаагийн байгууллагаас анхаарууллаа. 
]]> zulaa Tue, 05 May 2026 18:15:28 +0800 Шүүх хуралдаанд оролцох явцдаа зохисгүй үг хэлж, орхин гарсан өмгөөлөгчийг 100 мянган төгрөгөөр торгожээ http://darkhan.nutag.mn/index.php?newsid=14038 http://darkhan.nutag.mn/index.php?newsid=14038
Анхан шатны тойргийн шүүхийн тогтоолоор өмгөөлөгч С-г эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдаанд оролцох явцдаа зохисгүй үг хэллэг хэрэглэсэн, шүүх хуралдаан даргалагчийн дэг сахиулах шийдвэрт захирагдахгүй шүүх хуралдааны танхимыг орхин гарч явсан гэж Зөрчлийн тухай хуулийн 15.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 100.000 төгрөгөөр торгох шийтгэл оногдуулжээ. 
Хэрэгт авагдсан нотлох баримтаар өмгөөлөгч С нь анхан шатны шүүх хуралдааныг удаа дараа хойшлуулсан, мөн “шүүх бүрэлдэхүүн хүсэлтийг нь хүлээн аваагүй” гэх үндэслэлээр шүүх хуралдааны явцад зохисгүй үг хэллэг хэрэглэн оролцсон байх бөгөөд шүүх хуралдаан даргалагчаас удаа дараа шүүх хуралдааны дэг сахиулж, арга хэмжээ авахыг сануулсаар байтал шүүх хуралдааны танхимыг дур мэдэн орхин гарч, цаашид хуралдаан үргэлжлэх боломжгүй байдалд хүргэсэн болох нь тогтоогдсон. 
Давж заалдах шатны шүүх тухайн өмгөөлөгчийн гомдлыг үндэслэн хэргийг хэлэлцээд анхан шатны тойргийн шүүхийн тогтоолыг хэвээр үлдээж шийдвэрлэжээ. 
Тодруулбал, өмгөөлөгч шүүх хуралдааны аль ч үе шатанд хүсэлт гаргах эрхтэй боловч энэхүү эрхээ шударга бус зорилгоор ашиглах, шүүх хуралдааныг санаатай хойшлуулах, шүүх болон шүүх хуралдааны бусад оролцогчийг төөрөгдүүлэх, шүүх хуралдаан даргалагчийн шийдвэрт захирагдахгүй хуралдааныг орхин гарсан зэрэг нь гадаад хэлбэрийн хувьд эрхээ хэрэгжүүлж буй боловч агуулгын хувьд шүүх хуралдааны үйл ажиллагааг тасалдуулах, удаашруулах хүсэл зорилгоор хийгдсэн байна гэж давж заалдах шатны шүүх дүгнэжээ. 
 
 
Эх сурвалж: Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүх
]]> zulaa Mon, 04 May 2026 15:01:51 +0800 Ч.Лодойсамбуу: Гишүүдэд ямар ч дарамт ирсэн Монголын парламентыг ингэж "өшиглөх" эрх байхгүй http://darkhan.nutag.mn/index.php?newsid=14037 http://darkhan.nutag.mn/index.php?newsid=14037
УИХ-ын гишүүн Ч.Лодойсамбуутай ярилцлаа.]]> zulaa Mon, 27 Apr 2026 16:55:08 +0800 Сэлэнгэ, Дархан, Төв, Хэнтий, Булганы зүүн хэсгээр нойтон цас орно http://darkhan.nutag.mn/index.php?newsid=14036 http://darkhan.nutag.mn/index.php?newsid=14036
Цасан шуурга шуурч, говийн аймгуудын нутаг, зүүн аймгуудын нутгийн баруун хэсгээр салхи, шуургатай байхыг анхааруулж байна.

Өнөөдөр 20 цаг хүртэлх цаг агаарын урьдчилсан мэдээ
Хур тунадас: Ихэнх нутгаар солигдмол үүлтэй. Шөнөдөө төвийн аймгуудын нутгийн зүүн, говийн аймгуудын нутгийн зүүн хойд хэсэг, зүүн аймгуудын нутгийн зарим газраар, өдөртөө төв болон говийн аймгуудын нутгийн зүүн, зүүн аймгуудын нутгийн баруун хэсгээр бороо, нойтон цас орж,  цасан шуурга шуурна. Бусад нутгаар хур тунадас орохгүй. 

Салхи: Нутгийн баруун хагаст баруунаас секундэд 5-10 метр, нутгийн зүүн хагаст баруун өмнөөс баруун хойш эргэж секундэд 6-11 метр,  говь, тал, хээрийн нутгаар түр зуур секундэд 16-18 метр хүрч ширүүсэж, шороон шуурга шуурна. 

Агаарын температур: Шөнөдөө Дархадын хотгор, Хангай, Хөвсгөл, Хэнтийн уулархаг нутаг, Завхан, Заг-Байдраг голын эх, Идэр, Тэс, Онон, Улз, Халх голын хөндийгөөр -3...-8 градус хүйтэн, Их нууруудын хотгор, Хангайн нурууны өвөр бэл, говийн бүс нутгийн зүүн болон хойд хэсгээр +4...+9 градус, говийн бүс нутгийн баруун өмнөд хэсгээр +9...+14 градус, бусад нутгаар -1...+4 градус дулаан, өдөртөө Хэнтийн уулархаг нутаг, Сэлэнгэ, Хараа, Ерөө, Туул, Тэрэлж, Хэрлэн, Онон, Улз, Халх голын хөндий, Дорнод-Дарьгангын тал нутаг, говийн бүс нутгийн зүүн хойд хэсгээр +6...+11 градус, Их нууруудын хотгор, Алтайн өвөр говиор +20...+26 градус, бусад нутгаар +13...+18 градус дулаан байна.  

УЛААНБААТАР ОРЧМООР: Үүлшинэ, ялимгүй хур тунадас орно. Салхи баруун өмнөөс баруун хойш эргэж секундэд 6-11 метр, зарим үед секундэд 13-15 метр хүрч ширүүснэ. Шөнөдөө +2...+4 градус, өдөртөө +8...+10 градус дулаан байна. 
БАГАНУУР ОРЧМООР: Үүлшинэ, ялимгүй хур тунадас. Салхи баруун өмнөөс баруун хойш эргэж секундэд 7-12 метр, зарим үед секундэд 14-16 метр хүрч ширүүснэ. Шөнөдөө 0 градус орчим, өдөртөө +8...+10 градус дулаан байна. 
ТЭРЭЛЖ ОРЧМООР: Үүлшинэ, ялимгүй хур тунадас. Салхи баруун өмнөөс баруун хойш эргэж секундэд 6-11 метр, зарим үед секундэд 13-15 метр хүрч ширүүснэ. Шөнөдөө 0 градус орчим, өдөртөө +6...+8 градус дулаан байна. 
Ирэх сарын 01-нийг хүртэлх цаг агаарын урьдчилсан төлөв:
  •  27-нд төвийн аймгуудын нутгийн зүүн өмнөд, говийн аймгуудын нутгийн зүүн хэсэг, зүүн аймгуудын нутгийн зарим газраар,
  • 28-нд Увс нуурын хотгор, Алтайн уулархаг нутгаар,
  • 29-нд баруун аймгуудын нутгийн зарим газар, төвийн аймгуудын нутгийн хойд хэсгээр,
  • 30-нд баруун аймгуудын ихэнх нутаг, зүүн аймгуудын нутгийн зарим газраар бороо, нойтон цас орно.
Салхи 27-нд говь, тал, хээрийн нутгаар, 28-нд Монгол-Алтайн уулархаг нутгаар, 29-нд баруун болон төвийн аймгуудын нутгаар, 30-нд Алтайн уулархаг нутаг, тал, хээрийн нутгаар секундэд 15-17 метр хүрч ширүүсэж, шороон шуурга шуурна.

Шөнөдөө Хөвсгөл, Хэнтийн уулархаг нутаг, Завхан голын эх, Хүрэнбэлчир орчим, Идэр, Тэс, Тэрэлж, Хэрлэн, Онон, Улз, Халх голын хөндийгөөр -3...-8 градус хүйтэн, Их нууруудын хотгор, говийн бүс нутгийн өмнөд хэсгээр +5...+10 градус, бусад нутгаар -2...+3 градус дулаан, өдөртөө Хэнтийн уулархаг нутаг, Туул, Тэрэлж, Хэрлэн, Онон, Улз, Халх голын хөндий, Дорнод Дарьгангын тал нутгаар +8...+13 градус, говийн бүс нутгийн баруун өмнөд хэсгээр +21...+26 градус, бусад нутгаар +15...+20 градус дулаан байна. 28-нд ихэнх нутгаар, 29-нд говь, талын нутгаар дулаарна.
]]> zulaa Mon, 27 Apr 2026 16:03:15 +0800 А.Амартүвшин: Хуучны, хөдөөний сэтгэлгээгээрээ халбага сэрээ, тавгаа дундаа хэрэглэдэг хэвээр байгаа цагт хеликобактери буурахгүй байна http://darkhan.nutag.mn/index.php?newsid=14035 http://darkhan.nutag.mn/index.php?newsid=14035
Нийслэлийн Засаг Даргын Тамгын Газар(НЗДТГ) болон Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага(НҮБ)-ын Хүүхдийн сан хамтран ажиллахаар болов.
Энэ хүрээнд хүний папиллома вирусийн эсрэг вакцинжуулалтыг эрчимжүүлэх, үе тэнгийн дээрэлхэлтийг зогсоох, хеликобактерийн халдвараас сэргийлэх чиглэлээр хамтран ажиллахаар өнөөдөр харилцан ойлголцлын санамж бичигт талууд гарын үсэг зурцгаалаа.
Нийслэлийн Засаг даргын орлогч А.Амартүвшин "Хеликобактеритай тэмцэх ажлаа энэ сараас эхлүүлж байна. Энэ нь нэг удаагийн арга хэмжээ бус бөгөөд 3-4 жилийн хугацаанд хэрэгжүүлэхээр хөтөлбөрөө боловсруулаад байна. Эхний удаад улсын болон хувийн сургуулиудад халдвар хэр байгаа талаар тодруулж, суурь тоогоо авснаар эмчилгээг эхлүүлнэ.
Хоёрдугаарт эцэг эх, асран хамгаалагч нарт гэр ахуйн орчинд хэрхэн ариутгал, халдвар хамгааллыг хийх талаар танилцуулна.
Үүн дээр хатуу хэлэхэд аяга, таваг, халбага сэрээгээ гэр бүлийн орчинд хольж сольж хэрэглээд байгаагаа өнөөдрөөс болих ёстой. Тэгж байж хеликобактери устана.
Сургууль, цэцэрлэгийн орчинд аяга таваг угаагч, ариутгагчаар хангана. Нийслэлээс 9.8 тэрбум төгрөгийг зарцуулж, улсын сургууль, цэцэрлэгийг аяга таваг угаагч, ариутгагчаар хангах бол хувийн сургууль, цэцэрлэгт стандартын шаардлага тавьж, хангуулж байгаа" гэв.
Түүнчлэн Засаг даргын орлогч А.Амартүвшин гэрийн орчинд эцэг эх, асран хамгаалагчдыг хеликобактерийн халдвараас сэргийлэх ёстойг сануулахдаа дотуур хувцсаар жишээлэн тайлбарлав. Тэрбээр "Аав ээж, хүүхдүүд хоорондоо дотуур хувцсаа тойруулаад хэрэглэдэггүй. Ирсэн зочдодоо хэрэглүүлдэггүй биз дээ. Яг үүнтэй адил авч үзэх ёстой. Энэ бол ариун цэврийн асуудал. 
Монгол заншил дээр эцэг эх, хүүхэд нь тусдаа халбага сэрээтэй байхад өвөө эмээ нь ороод ирдэг. Энэ манай хүүхдийн халбага, сэрээ, таваг юмаа битгий хэрэглэ гэхээр 'Чи эмээгээсээ сэжиглээд байгаа юм уу', 'Чи эмээгээсээ бузартав гэж дээ' гэдэг. Ийм сэтгэлгээнээсээ өнөөдрөөс бид салах ёстой.
Хуучны, хөдөөний сэтгэлгээгээрээ халбага сэрээ, тавгаа дундаа хэрэглэдэг, өөрсдийн хэрэглэдэг аяга тавгаа гаднаас орж ирсэн найз нөхдөдөө хамаагүй хэрэглүүлдгээс хеликобактери одоо болтол буурахгүй байна" гэж шүүмжлэв.
]]> zulaa Fri, 24 Apr 2026 10:52:28 +0800 Төр, нийтийн өмчийн хуулийг батлахаас өмнө хувьчлал ярих нь зөв үү? http://darkhan.nutag.mn/index.php?newsid=14034 http://darkhan.nutag.mn/index.php?newsid=14034
Төрийн болон орон нутгийн өмчийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг тойрсон хэлэлцүүлгүүд үргэлжилж буй энэ үед өмч хувьчлалын асуудал дахин анхаарлын төвд орж байна. Иргэдийн өмчийг хамгаалах, үр ашигтай удирдах эрх зүйн орчныг бүрдүүлэхээс өмнө хувьчлалын дараагийн үе шатыг эхлүүлэх нь зөв эсэх талаар нийгэмд өргөн хэлэлцүүлэг өрнөж байна.
Энэ сарын 8-нд болсон хэлэлцүүлгийн үеэр УИХ-ын гишүүн О.Номинчимэг “Сүүлийн 30 жилийн хугацаанд төр ард түмний өмчийг хангалттай хамгаалж чадаагүй” хэмээн онцолсон нь олон нийтийн анхаарлыг татсан юм. Түүний хэлснээр өнгөрсөн хугацаанд төрийн өмчийг хамгаалах, удирдах тогтолцоонд алдаа дутагдал байсаар иржээ. Монгол Улсад өмч хувьчлал нийтдээ таван удаа хэрэгжсэн бөгөөд анхны хувьчлалаар иргэдэд ягаан, цэнхэр тасалбар тарааж, томоохон үйлдвэрүүдийг хувьчилж байсан түүхтэй. Тухайн үед иргэд өмч, хувьцааны талаар ойлголт багатай байсан тул хувьцаагаа үнэгүйдүүлэх, бүр архиар солих зэрэг тохиолдлууд ч гарч байжээ.
Дараагийн хувьчлалууд дуудлага худалдаа, менежментийн болон түрээсийн давуу эрхийн хэлбэрээр явагдсан ч үр ашиг, ил тод байдлын талаар маргаан дагуулсаар ирсэн. Өнөөдөр төрийн өмчийн удирдлага, ангилал, ашиглалт, шилжилттэй холбоотой эрх зүйн орчныг шинэчлэх зорилгоор нээлттэй хэлэлцүүлгүүдийг шат дараатай зохион байгуулж байгаа нь онцлог болж байна. Эхний хэлэлцүүлэг “Төрийн болон орон нутгийн өмчийн ангилал, удирдлага” сэдвээр болсон бол дараагийн хэлэлцүүлгийг “Төрийн болон орон нутгийн өмчийг ашиглуулах, шилжүүлэх зохицуулалт ба өмч хувьчлал” сэдвийн хүрээнд зохион байгуулахаар төлөвлөжээ.
Сүүлийн үед 20 гаруй төрийн өмчит байгууллагыг хувьчлах асуудал яригдаж байгаа энэ үед зарим судлаач, иргэд “эхлээд хуулиа ил тод, цоорхойгүй баталж, дараа нь хувьчлалаа хийх нь зүйтэй” гэсэн байр суурийг илэрхийлж байна.
Төрийн өмчийг үр ашигтай удирдах нь чухал ч үнэгүйдүүлэхгүй байх нь үүнээс дутахааргүй ач холбогдолтой гэдгийг онцолж буй. Нөгөө талаас, хуулийн төслийг чимээгүй батлах бус, олон нийтэд нээлттэй хэлэлцүүлж, санал бодлыг сонсож буй нь ил тод байдлыг хангах чухал алхам гэж үнэлэгдэж байна. Иймд иргэд, мэргэжилтнүүд идэвхтэй оролцож, байр сууриа илэрхийлэх нь хуулийн чанарт бодит нөлөө үзүүлэх боломжтой юм. Маргааш Төрийн ордны “Их эзэн Чингис хаан” танхимд болох уг хэлэлцүүлэгт иргэдийг бүртгүүлэн оролцохыг урьж байна.
]]> zulaa Fri, 24 Apr 2026 10:48:47 +0800